ตัดสินใจแล้วว่าจะขายบ้าน โทรหานายหน้าไปหนึ่งราย คำถามแรกที่ได้กลับมาคือ “มีโฉนดตัวจริงอยู่กับตัวไหม แต่งงานหรือยัง ชื่อในโฉนดมีกี่คน” บางคนเพิ่งรู้ตอนนั้นว่าโฉนดอยู่ที่ธนาคาร หรือชื่อในโฉนดยังเป็นของพ่อแม่ที่เสียชีวิตไปแล้ว สิ่งที่ InnoHome อยากให้เข้าใจก่อนคือ เอกสารของการฝากขายไม่ได้ใช้ครั้งเดียว แต่ใช้ 4 ช่วง และเอกสารที่ขาดในช่วงหลัง ๆ คือสิ่งที่ทำให้หาผู้ซื้อได้แล้วแต่ยังโอนไม่ได้
ฝากขาย คือการให้นายหน้าช่วยหาผู้ซื้อทรัพย์ของเรา แล้วจ่ายค่านายหน้าเมื่อขายได้ · กรรมสิทธิ์ยังเป็นของเจ้าของตลอดจนถึงวันโอนให้ผู้ซื้อ · คำนี้คนละเรื่องกับ “ขายฝาก” ซึ่งเป็นการโอนกรรมสิทธิ์ให้ผู้รับซื้อฝากเพื่อรับเงินก้อน แล้วไถ่ถอนคืนภายในวันครบกำหนด ถ้าไม่ไถ่ถอนตามกำหนด ทรัพย์ไม่กลับมา · บทความนี้พูดถึงฝากขายเท่านั้น ส่วนเอกสารขายฝากมีบทความแยกไว้แล้วที่ checklist เอกสารขายฝาก
ฝากขายบ้าน ใช้เอกสาร 4 ช่วง ไม่ใช่ครั้งเดียว
ถ้าแบ่งตามลำดับงานจริง เอกสารจะถูกขอใน 4 จังหวะ แต่ละจังหวะใช้ไม่เท่ากัน
| ช่วง | ใช้ทำอะไร | เอกสารหลัก |
| 1. ขอประเมินราคา | ให้นายหน้าดูว่าทรัพย์อยู่ตรงไหน ขนาดเท่าไหร่ | รูปหน้าโฉนด (ปิดเลขโฉนดได้) |
| 2. เซ็นสัญญาฝากขาย | ยืนยันว่าคนเซ็นเป็นเจ้าของจริงและมีสิทธิขาย | โฉนดตัวจริง · บัตรประชาชน · ทะเบียนบ้าน · หนังสือยินยอมคู่สมรส (ถ้ามี) |
| 3. ทำสัญญาจะซื้อจะขาย / รับมัดจำ | ผูกผู้ซื้อกับราคาและวันโอน | สำเนาเอกสารชุดเดิม + สัญญาจะซื้อจะขาย |
| 4. วันโอนที่สำนักงานที่ดิน | โอนกรรมสิทธิ์ต่อหน้าเจ้าพนักงาน | ฉบับจริงทั้งหมด + เอกสารเฉพาะกรณี |
ปัญหาที่ต้องใช้เวลาแก้นานควรรู้ตั้งแต่ช่วงที่ 2 เช่น ต้องตามคู่สมรสที่แยกกันอยู่มาลงชื่อ หรือต้องจัดการเรื่องมรดกก่อน ถ้ารู้ตอนผู้ซื้อวางมัดจำแล้ว เวลาจะไม่พอ
ช่วงที่ 1 ขอประเมินราคา ใช้แค่รูปหน้าโฉนด
ตอนขอราคาประเมิน ยังไม่ต้องเตรียมเอกสารตัวจริงอะไร · ส่งรูปหน้าโฉนดมาก็พอ และปิดเลขโฉนดไว้ได้ ข้อมูลที่นายหน้าต้องการจากหน้าโฉนดคือ ประเภทเอกสารสิทธิ์ (โฉนด น.ส.4 หรือหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด อ.ช.2) เนื้อที่ และตำแหน่งแปลง เพื่อเอาไปเทียบกับราคาขายจริงในพื้นที่และราคาประเมินของกรมที่ดิน
บอกเพิ่มว่าสร้างบ้านปีไหน ต่อเติมอะไร ติดจำนองอยู่ไหม มีผู้เช่าหรือไม่ จะช่วยให้ประเมินได้ใกล้ความจริงขึ้น · ราคาประเมินไม่ใช่ราคาที่ขายได้แน่นอน ขึ้นกับสภาพทรัพย์ ทำเล และภาวะตลาด
ช่วงที่ 2 เซ็นสัญญาฝากขาย เตรียม 4 อย่าง
ตอนเซ็นสัญญาฝากขาย เอกสารที่ใช้คือ
- โฉนดตัวจริง (หรือ อ.ช.2 ถ้าเป็นคอนโด) — ใช้ตรวจว่าชื่อเจ้าของ เนื้อที่ และรายการจดทะเบียนด้านหลังตรงกับที่แจ้งไว้
- บัตรประชาชนของเจ้าของทุกคนที่มีชื่อในโฉนด — ต้องยังไม่หมดอายุ
- ทะเบียนบ้านของเจ้าของ
- หนังสือยินยอมคู่สมรส — ถ้าเจ้าของมีคู่สมรสและทรัพย์เป็นสินสมรส
ด้านหลังโฉนดสำคัญกว่าที่คิด · ถ้ามีจำนอง ภาระจำยอม หรือสิทธิเก็บกิน บอกนายหน้าตั้งแต่วันเซ็น ดีกว่าให้ผู้ซื้อมาเจอเอง เพราะมีผลกับราคาและกับสินเชื่อของผู้ซื้อ
ถ้าโฉนดตัวจริงอยู่ที่ธนาคารเพราะยังผ่อนไม่หมด บอกนายหน้าตั้งแต่ต้น (ดูหัวข้อประเภททรัพย์ด้านล่าง) · ส่วนเงื่อนไขในสัญญาฝากขายที่ควรอ่านก่อนเซ็น อยู่ในบทความ สัญญาฝากขาย แบบเปิด vs แบบปิด
เอกสารเพิ่มตามสถานะเจ้าของ 4 กรณี
1. มีคู่สมรส — ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1476 กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นสินสมรสต้องจัดการร่วมกันหรือได้รับความยินยอมจากคู่สมรสอีกฝ่าย · มาตรา 1474 กำหนดให้ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างสมรสเป็นสินสมรส ชื่อในโฉนดจึงไม่ใช่ตัวตัดสินอย่างเดียว ส่วนบ้านที่ได้มาก่อนสมรสหรือได้มาโดยมรดกอาจเป็นสินส่วนตัว ควรตรวจเป็นรายกรณี · เตรียมทะเบียนสมรส บัตรประชาชนของคู่สมรส และหนังสือยินยอม · ถ้าหย่าแล้ว เตรียมทะเบียนหย่าและบันทึกการแบ่งทรัพย์สิน
2. ชื่อในโฉนดหลายคน — มาตรา 1361 ให้เจ้าของรวมแต่ละคนขายเฉพาะส่วนของตนได้ แต่การขายทั้งแปลงต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมทุกคน · ทุกคนจึงควรลงชื่อในสัญญาฝากขาย หรือมอบอำนาจให้คนหนึ่งตั้งแต่ต้น
3. ได้รับเป็นมรดก แต่ชื่อในโฉนดยังเป็นของผู้เสียชีวิต — โดยทั่วไปต้องจดทะเบียนโอนมรดกให้ทายาทหรือผู้จัดการมรดกก่อน แล้วจึงขายได้ ควรสอบถามสำนักงานที่ดินที่ดูแลแปลง · เอกสารที่มักใช้คือใบมรณบัตร เอกสารแสดงความเป็นทายาท และคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก (ถ้ามี) · ขั้นตอนนี้ใช้เวลา ควรเริ่มก่อนลงประกาศ อ่านต่อได้ที่ เจ้าของเสียชีวิต บ้าน-ที่ดินตกเป็นของใคร
4. อยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ไปเองไม่ได้ — มอบอำนาจให้คนที่ไว้ใจทำแทน โดยใช้หนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดิน (ท.ด.21 สำหรับที่ดิน · อ.ช.21 สำหรับห้องชุด) ระบุแปลงและเรื่องที่มอบให้ชัด อย่าเซ็นหนังสือมอบอำนาจที่ยังว่างอยู่
อยากขายแต่ไม่อยากลงแรงเอง?
InnoHome ประเมินราคา ถ่ายรูป ลงประกาศ ยิงโฆษณา และพาลูกค้าเข้าชมให้ครบ · ไม่ขายไม่เสียค่าใช้จ่าย ค่านายหน้า 5% ของราคาที่ขายได้จริง หรือขั้นต่ำ 50,000 บาท จ่ายวันโอน ส่วนค่าธรรมเนียมโอนและภาษีเป็นไปตามจริงที่สำนักงานที่ดิน · ตอนขอประเมินส่งแค่รูปหน้าโฉนดก็พอ ปิดเลขโฉนดไว้ได้
เอกสารเพิ่มตามประเภททรัพย์ บ้าน คอนโด ที่ดิน
บ้านเดี่ยว ทาวน์โฮม — นอกจากโฉนด ควรมีทะเบียนบ้านของหลังที่ขาย และใบอนุญาตก่อสร้างหรือต่อเติม (ถ้ามี) · บ้านในหมู่บ้านจัดสรร ผู้ซื้อมักขอดูว่าไม่มีค่าส่วนกลางค้าง
คอนโด — ใช้หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด (อ.ช.2) แทนโฉนด · ที่ต้องเตรียมเพิ่มคือหนังสือรับรองการปลอดหนี้จากนิติบุคคลอาคารชุด ซึ่ง พ.ร.บ.อาคารชุด มาตรา 29 กำหนดให้ต้องมีตอนจดทะเบียนโอน (ใช้กับอาคารชุดที่จดทะเบียนนิติบุคคลแล้ว) · มีค่าส่วนกลางค้างต้องชำระก่อน · อ่านเพิ่มที่ ฝากขายคอนโด
ที่ดินเปล่า — ถ้าหมุดหลักเขตหายหรือเนื้อที่จริงไม่ตรงโฉนด ผู้ซื้ออาจขอให้รังวัดก่อน ซึ่งต้องนัดช่างของสำนักงานที่ดิน · ตรวจหมุดก่อนลงประกาศ
ติดจำนองธนาคาร — โดยทั่วไปลงประกาศขายได้โดยยังไม่ต้องปิดหนี้ · ที่ต้องมีคือหนังสือแจ้งยอดปิดบัญชีจากธนาคาร เพื่อรู้ว่าขายแล้วเหลือเงินเท่าไหร่ · ขั้นตอนไถ่ถอนวันโอนต่างกันตามธนาคาร ควรถามล่วงหน้า · อ่านต่อที่ ขายบ้านติดธนาคาร
ช่วงที่ 3 ทำสัญญาจะซื้อจะขายและรับมัดจำ
เมื่อได้ผู้ซื้อแล้ว ก่อนวันโอนมักทำสัญญาจะซื้อจะขายและรับเงินมัดจำ · ป.พ.พ. มาตรา 456 วางหลักว่าการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ไม่งั้นเป็นโมฆะ ส่วนสัญญาจะซื้อจะขาย ถ้าไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือลงชื่อฝ่ายที่ต้องรับผิด หรือไม่มีการวางมัดจำหรือชำระหนี้บางส่วน จะฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้
เอกสารช่วงนี้คือสำเนาบัตร ทะเบียนบ้าน และสำเนาโฉนดแนบท้ายสัญญา · ในสัญญาต้องเขียนให้ชัดเรื่องราคา มัดจำ วันโอน ใครออกค่าธรรมเนียมและภาษีส่วนไหน และถ้าผู้ซื้อกู้ธนาคารไม่ผ่าน มัดจำคืนหรือไม่
ช่วงที่ 4 วันโอนที่สำนักงานที่ดิน
วันโอนใช้ฉบับจริงทั้งหมด รวมเอกสารเฉพาะกรณีจาก 2 หัวข้อก่อนหน้า · การโอนต้องลงชื่อต่อหน้าเจ้าพนักงานที่สำนักงานที่ดินที่ดูแลแปลงนั้น · รายการละเอียดแยกตามบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล อยู่ในบทความ เตรียมพร้อมโอนที่ดิน ใช้เอกสารอะไรบ้าง · ส่วนภาษีของฝั่งผู้ขายอยู่ที่ ขายบ้านเสียภาษีอะไรบ้าง
ตัวอย่างคำนวณ บ้านติดจำนอง เหลือเงินเท่าไหร่
⚠️ ตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่เคสของลูกค้ารายใด · ค่านายหน้าคิดตามอัตรา 5% ของราคาที่ขายได้จริง ขั้นต่ำ 50,000 บาท
| รายการ | บ้านติดจำนอง | คอนโดมีค่าส่วนกลางค้าง |
| ราคาที่ขายได้ | 3,000,000 | 1,500,000 |
| หัก ยอดปิดบัญชีตามหนังสือธนาคาร | 1,200,000 | 0 |
| หัก ค่าส่วนกลางค้าง (ต้องจ่ายก่อนได้หนังสือปลอดหนี้) | 0 | 18,000 |
| หัก ค่านายหน้า 5% | 150,000 | 75,000 |
| คงเหลือ ก่อนค่าธรรมเนียมโอน ภาษี และอากรที่สำนักงานที่ดิน | 1,650,000 | 1,407,000 |
สิ่งที่ตารางนี้บอกคือ ตัวเลข 1,200,000 และ 18,000 มาจากเอกสาร 2 ฉบับ คือหนังสือแจ้งยอดปิดบัญชีจากธนาคาร และใบแจ้งยอดค้างจากนิติบุคคล · ไม่ขอเอกสารนี้ก่อนตั้งราคา จะไม่รู้ว่าขายแล้วเหลือเงินเท่าไหร่ · บรรทัดสุดท้ายยังไม่หักค่าธรรมเนียมโอน ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ภาษีธุรกิจเฉพาะหรืออากรแสตมป์ ซึ่งขึ้นกับราคาประเมิน ระยะเวลาถือครอง และข้อตกลงว่าใครออกส่วนไหน
5 จุดที่ควรตรวจก่อนวันนัดโอน
1. บัตรประชาชนหมดอายุหรือยัง — ของทุกคนที่ต้องลงชื่อ รวมคู่สมรสและผู้รับมอบอำนาจ
2. ชื่อตรงกันทุกฉบับไหม — ถ้าไม่ตรงต้องมีหนังสือเปลี่ยนชื่อประกอบ
3. คู่สมรสหรือเจ้าของรวมมาได้จริงไหม — ถ้ามาไม่ได้ต้องทำหนังสือมอบอำนาจล่วงหน้า
4. โฉนดตัวจริงอยู่ที่ใคร — ถ้าอยู่ที่ธนาคาร นัดธนาคารวันเดียวกัน ถ้าโฉนดหาย ติดต่อสำนักงานที่ดินก่อน
5. หนังสือปลอดหนี้และยอดปิดบัญชีเป็นฉบับล่าสุด — ยอดเปลี่ยนได้ ควรขอให้ใกล้วันโอน
ข้อไหนยังไม่พร้อม บอกนายหน้าและผู้ซื้อก่อนวันนัด ดีกว่าไปถึงสำนักงานที่ดินแล้วทำต่อไม่ได้
อยากให้ทรัพย์ขายได้จริง เริ่มจากตรงไหน
สรุปคือ ช่วงขอประเมินใช้แค่รูปหน้าโฉนด แต่เอกสารที่ใช้เวลาแก้นาน เช่นมรดก คู่สมรส หรือชื่อหลายคน ควรรู้ตั้งแต่ก่อนเซ็นสัญญาฝากขาย · ถ้าทรัพย์มีเงื่อนไขที่ทำให้ขายยาก เราบอกตั้งแต่วันแรก
ถ้าคุณกำลังคิดจะขายบ้าน ที่ดิน หรือคอนโด InnoHome รับฝากขายและประเมินราคาให้ฟรี (ราคาประเมินไม่ใช่ราคาที่ขายได้แน่นอน) · ระยะสัญญาฝากขาย 1 ปี · ค่านายหน้า 5% ของราคาที่ขายได้จริง หรือขั้นต่ำ 50,000 บาท จ่ายวันโอนกรรมสิทธิ์ · ไม่ขายไม่เสียค่าใช้จ่าย ค่าถ่ายรูปและค่าโฆษณาเราออกเอง · วันโอนเราเตรียมเอกสารและไปสำนักงานที่ดินกับคุณ · ส่งข้อมูลมาครั้งแรก ตอบกลับภายใน 1 ชั่วโมงในเวลาทำการ
ดูบริการฝากขาย ประเมินฟรี →
แอดไลน์ InnoHome
ตัวอย่างคำนวณในบทความนี้เป็นตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ไม่ใช่เคสของลูกค้ารายใด · รายการเอกสารอาจต่างกันตามสำนักงานที่ดิน ธนาคาร และนิติบุคคลแต่ละแห่ง ควรสอบถามหน่วยงานนั้นก่อนวันนัด · ราคาประเมินไม่ใช่ราคาที่ขายได้แน่นอน · บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ข้อเสนอและไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย หากมีข้อพิพาทควรปรึกษาทนายความ · บริษัท อินโนเวสเตอร์ จำกัด



